UVS in de oorlogsjaren
In het clubblad De Blauwwitter nummer 4 van het seizoen 1994-1995 schrijft Henk Laman Jr. een verhaal over UVS in de oorlogsjaren. Hieronder leest u zijn relaas.
Er zijn langzamerhand niet veel UVS’ers meer die zich deze tijd kunnen herinneren. Waarschijnlijk, maar zeker ben ik daar niet van, zal zo’n 80% van de UVS aanhang van nu, van na 1945 zijn. werd er eigenlijk wel gesport In de jaren 40 45? Het clubblad ‘De Blauwwitter’ zou daarover uitsluitsel moeten geven, maar dan blijkt dat er, als gevolg van onder andere schaarste aan papier en dergelijke, enkele jaren geen clubblad is uitgegeven. Vanaf januari 1944 verschijnt daarom een mededelingenblad waarmee het bestuur hoopt het contact tussen het bestuur en de leden weer op gang te brengen.
In het mededelingenblad nummer 7 van juli 1944 wordt bekend gemaakt dat door de sloop van de tribune, de kantine, de kleedkamers en verdere opstallen het onmogelijk is gemaakt de terreinen voor wedstrijden te gebruiken. Gezocht zal worden naar een vervangende accommodatie. Ondanks alle oorlogstoestanden maakt de NVB (Nederlandse voetbalbond) bekend dat UVS is ingedeeld in de Tweede Klasse A, samen met onder andere Elinkwijk, UVV, Velox en de Haagse verenigingen Quick en HVV. Ook heden ten dage voor ons geen onbekende namen. De competitie zou op 24 september 1944 moeten aanvangen.
In augustus 1944 volgt de mededeling, dat de training toch doorgang kan vinden op ons veld en op een van de terreinen in het Leidse Hout: ‘Verheugend is tevens de onderbrenging van ons eerste elftal op het sportterrein aan de Zoeterwoudsesingel (nu het korfbalveld
van Sporting Trigon). Voor de andere elftallen wordt nog naar een gelegenheid gezocht’.
Op 10 april 1944 speelde UVS een bekerwedstrijd uit tegen HBS op het terrein van VUC aan de Schenkkade in Den Haag. UVS won met 1-2 voor een uitverkocht ‘VUC stadion’.
Er wordt een oefenprogramma vastgesteld en een wedstrijdprogramma tot en met 3 december 1944, maar of deze wedstrijden ooit gespeeld zijn, heb ik niet kunnen achterhalen. De laatste wedstrijden en uitslagen voor de bevrijding op 5 mei 1945 betreffen wedstrijden, georganiseerd door de vereniging Zeist, waaraan zowel het eerste als het tweede elftal van UVS hebben deelgenomen. Op 27 augustus worden gespeeld: Zeist 2 tegen UVS 2 (2-2) en Zeist 1 tegen UVS 1(1-3).
Daarna vallen wij, zowel op maatschappelijk als op sportief gebied, in het spreekwoordelijke zwarte gat en kondigt de roemruchte hongerwinter zich aan. Iedereen heeft nu wel iets anders aan het hoofd dan voetballen! In Mededelingenblad nummer 9 van november 1944 richt het bestuur zich dan ook als volgt tot de leden: ‘Het spreekt vanzelf, nu het oorlogsgeweld zo dicht genaderd is, dat onze zinnen niet naar voetbal uitgaan. Veeleer vraagt het voedingsprobleem onze volle aandacht. Na die beruchte dinsdag in september (bedoeld wordt de zogenaamde ‘Dolle Dinsdag’) is er van voetbal niet veel meer terechtgekomen en ook de NVB heeft tot nader order de programma’s uitgesteld.’ Op zaterdag 11 november en zondag 12 november 1944 zal er voor alle junioren en senioren nog wel een indoortraining zijn in een van de zalen van de firma Tieleman en Dros aan de Middelstegracht.
Gelukkig komt aan al deze ellende op 5 mei 1945 een einde. In het ‘Bevrijdingsnummer’ van 25 juni 1945 maakt onze toenmalige voorzitter Bosboom met grote dankbaarheid van niet alleen de bevrijding, maar ook van het feit dat geen enkel slachtoffer uit de
UVS familie is gevallen. En hij vervolgt: ‘Verheugend is het, dat alle leden en donateurs die noodgedwongen naar Duitsland werden getransporteerd , behouden en gezond in ons midden zijn teruggekeerd, behoudens enkele uitzonderingen.’ Wie hij met die uitzonderingen heeft bedoeld, is niet bekend. Zo worden de ook u wel bekende UVS’ers J. Devilee, B. Koolhaas, J. Schöller, C. Verhoogt , J. de Wolf en B. Wallaart een hartelijk welkom toegeroepen. De terugkeer van zoveel UVS’ers is voor het bestuur aanleiding om op 29 juni 1945 in de foyer van de Stadsgehoorzaal een ‘feestvergadering’ te organiseren, uitsluitend voor leden boven de 15 jaar.
De jeugd van nu zal zich misschien afvragen wat al die UVS’ers in Duitsland aan het doen waren. Naar ik meen kondigde de Duitse bezetter in 1943 af dat iedere man die een bepaalde leeftijd had bereikt, zich diende te melden om vervolgens in het kader van de zogenaamde ‘Arbeitseinsatz’ naar Duitsland te worden gezonden. Op het niet navolgen van deze verordening stonden hoge straffen. Al gauw worden er voor deze dwangarbeiders sportwedstrijden georganiseerd en teams geformeerd met spelers afkomstig uit dezelfde regio in Holland. Een Leidse team, genaamd Hollandia, speelt in de jaren ‘43 en ‘44 met veel succes wedstrijden in o.a. Berlijn. In het voorjaar van 1944 is er bijvoorbeeld een toernooi in Berlijn waaraan Hollandia deelneemt met de UVS’ers Jochem Fuchs, Jan de Wolf en Cor Verhoogt in de gelederen. Zij bereiken zelfs de finale tegen ‘Arado’, maar verliezen deze op 23 april 1944 gespeelde wedstrijd roemloos met 5-3. In de opstelling van Hollandia tref ik vele bekende Leidse namen aan, zoals: De Bree (Leiden), W. Teljeur (Lugdunum), P. Klauw (Roodenburg), De Bolster (Roodenburg), Van Willigen (ASC), Van Gils (Alphense Boys), Monfils (Roodenburg),
W. Wijnobel (Lugdunum) en dan natuurlijk onze jongens Fuchs, De Wolf en Verhoogt.
Terug naar de bevrijding. Het is opmerkelijk dat reeds op zondag 1 juli 1945 UVS deelneemt aan wedstrijden, georganiseerd door VVSB in Noordwijkerhout. Het wordt een geweldige happening. Niet zozeer vanwege het feit dat er weer gevoetbald wordt, maar het maakt veel indruk dat de gastheren die bleke, magere stadsjochies trakteren op belegde broodjes. Waar ze deze vandaan halen, was een raadsel, maar een ieder die erbij was, zal die nu nog helder voor de geest staan.
Op de vorige pagina een fragment uit het Bevrijdingsnummer van De Blauwwitter van maandag 25 juni 1945. Het is een oproep voor een ‘UVS-appèl’ voor de leden vanaf 15 jaar. Hieronder een link naar het Bevrijdingsnummer.
Bevrijdingsnummer Blauwwitter 25 juni 1945
In elk geval blijkt dat men, zo kort na de bevrijding, al druk bezig is met de opbouw van onze club. De penningmeester verzoekt zelfs de achterstallige contributie van het jaar 1944 nu eens te voldoen: ‘Want wie dit niet doet, kan van training enz. door het bestuur worden uitgesloten.’ Plannen worden gemaakt om het dertigjarige bestaan (uiteraard op 1 april 1944 niet gevierd) nu maar in de maand december 1945 te vieren in de vorm van een gekostumeerd nachtfeest. Dit feest is uitsluitend toegankelijk voor leden en donateurs boven de 18 jaar met één dame en er kan worden deelgenomen door ‘gemaskerden gekostumeerd’ en ‘gemaskerden in avondtoilet’. U ziet ‘t, ze konden er vroeger ook al wat van!
